પારસેક માટે સ્રોત જુઓ

{{સુધારો}}
'''પાર્સેક''' અથવા '''પારસેક''' (સંજ્ઞા: pc) એ સૌરમંડળની બહાર ખગોળીય પદાર્થોના વિશાળ અંતરને માપવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતો લંબાઈનો એકમ છે, જેનું માપ આશરે {{Convert|1|pc|ly|2|disp=out}} પ્રકાશ-વર્ષ, {{Convert|1|pc|AU|0|disp=out}} ખગોળીય એકમ (au), એટલે કે {{Convert|30.9|e12km|e12mi}} લાખ કરોડ કિલોમીટર જેટલું થાય છે. પાર્સેક એકમ લંબન અને [[ત્રિકોણમિતિ|ત્રિકોણમિતિના]] ઉપયોગ દ્વારા મેળવવામાં આવે છે, અને તેને એ અંતર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે કે જેના પર 1 au એક આર્કસેકન્ડના ( ડિગ્રીના  3600મા ભાગના ) ખૂણાને ઘટાડી દે છે.<ref>{{Cite web|title=Cosmic Distance Scales – The Milky Way|url=https://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/cosmic/milkyway_info.html|access-date=24 September 2014}}</ref> આ માપ 648,000/pi ખગોળીય એકમોને અનુલક્ષે છે, એટલે કે <math>1\, \mathrm{pc} = 1~\mathrm{au}/\tan \left({1} \ \mathrm{arcsec} \right)</math>. સૌથી નજીકનો તારો, પ્રોક્સિમા સેંટૌરી (સમિપ નરાશ્વ), [[સૂર્ય|સૂર્યથી]] લગભગ {{Convert|1.3|pc|ly}} દુર છે.<ref>{{Cite conference|url=http://clyde.as.utexas.edu/SpAstNEW/Papers_in_pdf/%7BBen93%7DEarlyProx.pdf|pages=380–384|access-date=11 July 2007}}</ref> નરી આંખે દેખાતા મોટા ભાગના તારાઓ સૂર્યથી થોડાક સેંકડો પાર્સેક દુર હોય છે, અને સૌથી દૂરના તારાઓ થોડાક હજારો પાર્સેક દુર હોય છે.<ref>{{Cite web|date=15 May 2021|title=Farthest Stars|url=https://stardate.org/radio/program/2021-05-15|access-date=5 September 2021|website=[[StarDate]]|publisher=[[University of Texas at Austin]]}}</ref>

''પાર્સેક'' શબ્દ "પેરેલેક્ષ ઓફ સેકંડ" નો પોર્ટમેન્ટો છે, જે બ્રિટીશ ખગોળશાસ્ત્રી હર્બર્ટ હોલ ટર્નર દ્વારા 1913 <ref name="dyson">{{Cite journal|last=Dyson|first=F.&nbsp;W.|author-link=Frank Watson Dyson|date=March 1913|title=The distribution in space of the stars in Carrington's Circumpolar Catalogue|journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]]|volume=73|issue=5|page=342 <!-- the whole article is at pp.=334–345 but single page in the source that supports the content" has preference. Note that both OUP.com and Harvard.edu PDFs are truncated at p. 342 -->|bibcode=1913MNRAS..73..334D|doi=10.1093/mnras/73.5.334|quote=[''paragraph 14, page 342''] Taking the unit of distance R* to be that corresponding to a parallax of 1″·0 [… Footnote:] <br> * There is need for a name for this unit of distance. Mr. [[Carl Charlier|Charlier]] has suggested [[Sirius|Sirio]]meter, but if the violence to the Greek language can be overlooked, the word ''Astron'' might be adopted. Professor [[Herbert Hall Turner|Turner]] suggests ''Parsec'', which may be taken as an abbreviated form of "a distance corresponding to a parallax of one second".|doi-access=free}}</ref> માં ખગોળશાસ્ત્રીઓ માટે માત્ર કાચા અવલોકનાત્મક ડેટાથી ખગોળીય અંતરની ગણતરી સરળ બનાવવા માટે ઉછાળવામાં આવ્યો હતો. અંશતઃ આ કારણોસર, તે [[ખગોળશાસ્ત્ર]] અને ખગોળ ભૌતિકશાસ્ત્રમાં પ્રાધાન્યતાવાળું એકમ છે, જોકે [[પ્રકાશવર્ષ|પ્રકાશ-વર્ષ]] લોકપ્રિય વિજ્ઞાન ગ્રંથો અને સામાન્ય વપરાશમાં અગ્રણી રહે છે. આમ તો પાર્સેકનો ઉપયોગ [[આકાશગંગા|આકાશગંગાની]] અંદરના ટૂંકા અંતર માટે થાય છે, પરંતુ બ્રહ્માંડમાં લાંબા અંતર માટે પાર્સેકના ગુણાંકની જરૂર પડે છે, જેમાં આકાશગંગાની અંદરના અને તેની આસપાસના વધુ દૂરના પદાર્થો માટે કિલો પાર્સેક્સ (કેપીસી), મધ્ય-અંતરના તારામંડળો માટે મેગા પાર્સેક્સ (એમપીસી), અને  ઘણા ક્વાસાર અને સૌથી દૂરના તારામંડળો માટે ગીગા પાર્સેક્સ (Gpc)નો સમાવેશ થાય છે.

ઑગસ્ટ 2015 માં, ઇન્ટરનેશનલ એસ્ટ્રોનોમિકલ યુનિયન (IAU) એ રીઝોલ્યુશન B2 પાસ કર્યું હતું, જે પ્રમાણિત, નિરપેક્ષ અને દેખીતી બોલમેટ્રિક મેગ્નિટ્યુડ સ્કેલની વ્યાખ્યાના ભાગરૂપે, પાર્સેકની હાલની સ્પષ્ટ વ્યાખ્યાનો ઉલ્લેખ કરે છે, કે જે 648,000/pi &nbsp;au, અથવા આશરે {{Val|30.856775814913673|e=15}}&nbsp;મીટર (ખગોળશાસ્ત્રીય એકમની IAU 2012 ચોક્કસ SI વ્યાખ્યા પર આધારિત) છે. આ ઘણા ખગોળશાસ્ત્રીય સંદર્ભોમાં જોવા મળતી પાર્સેકની સ્મોલ-એન્ગલ (નાના-કોણ) વ્યાખ્યાને અનુરૂપ છે. <ref>{{Cite book|title=Allen's Astrophysical Quantities|date=2000|publisher=AIP Press / Springer|isbn=978-0387987460|editor-last=Cox|editor-first=Arthur N.|edition=4th|location=New York|bibcode=2000asqu.book.....C}}</ref><ref>{{Cite book|title=Galactic Dynamics|last=Binney|first=James|last2=Tremaine|first2=Scott|date=2008|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-13026-2|edition=2nd|location=Princeton, NJ|bibcode=2008gady.book.....B}}</ref>

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== નોંધ ==
<references group="lower-alpha"/>

[[શ્રેણી:એકમ]]